Środa Popielcowa - 25 lutego 2009 r.



Posypmy głowy popiołem,

Otoczmy Pana pospałem,

Bo Pański sąd sprawiedliwy,

A dla grzesznika straszliwy
.

      Posypmy głowy popiołem,

      Już Zbawca cierpieć gotowy,

      Ponosić męki, katusze,

      By nasze odkupić dusze.

Posypmy głowy popiołem,

Z Chrystusem nieśmy krzyż społem,

Abyśmy z nim zmartwychwstali

I hymn mu chwały śpiewali.

   



Środa popielcowa- poprzedzana niegdyś hucznie wtorkiem zapustnym, czyli ostatnim dniem karnawału - to pierwszy dzień trwającego 40 dni Wielkiego Postu (stąd też stara polska nazwa Wstępnej Środy). Post, zgodnie ze swoja nazwą nawiązuje do czterdziestodniowego pobytu Chrystusa na pustyni, gdzie pościł i był kuszony przez szatana (Mk 1,13). Jezus udał się na to odosobnienie i umartwianie zaraz po przyjęciu chrztu z rak św. Jana i przed rozpoczęciem publicznej działalności. Wtedy też św. Jan nawoływał do pokuty oraz przygotowania na przyjście Zbawiciela, który będzie chrzcił „Duchem Świętym i ogniem”.

Post jest więc jednym z elementów pokuty. już w starożytności na znak pokuty posypywano sobie głowy popiołem. Obrzęd ten u chrześcijan nadal stanowi początek wielkopostnego okresu. Kapłani posypują głowy popiołem mówiąc „z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”. Przypominają, jak szybko mija życie. Jeszcze na początku XX wieku w Popielec trwały zabawy. Karnawał kończył się pod koniec dnia dopiero wtedy, gdy głowy wiernych zostały posypane popiołem. Rytuał wprowadzono do liturgii Kościoła około IV wieku i aż do X wieku przeznaczony był dla osób publicznie odprawiających pokutę. Ten prosty obrzęd stanowi pozostałość po starożytnej liturgii nakładania pokuty na publicznych grzeszników.

Pokutnicy gromadzili się w świątyni, wyznawali grzechy, kapłan zaś posypywał ich głowy popiołem, nakazując opuszczenie wspólnoty na czas pokuty. Progi świątyń wolno im było znowu przestąpić dopiero po spowiedzi w wielki Czwartek. Z czasem, dla podkreślenia solidarności Kościoła z uznanym za trędowatego grzesznikiem, rozciągnięto wspomniany zwyczaj na wszystkich uczestników liturgii. W XI wieku wprowadzono ten zwyczaj jako obowiązujący w Kościele. Popiół jest symbolem umartwienia i nawrócenia do Boga. Przygotowuje się go paląc gałązki palm wielkanocnych lub innych drzew, które zostały poświęcone w Niedzielę palmową w poprzednim roku. Dawniej, w niektórych regionach polski, zwyczajowo wyparzano wszystkie naczynia kuchenne, szorowano je popiołem, po to, aby można było uniknąć kontaktu z tłuszczem w potrawach postnych. Gospodynie "troszczyły się"o to, by domownicy odczuwali nieustannie głód. Tak było do czasu II wojny światowej. Obecnie nie spotyka się raczej obrzędów ludowych przeznaczonych na Popielec.

Redakcja



 luty 2009

Z życia Kościoła